Turner in Museum de Fundatie
Een dag naar Zwolle om een prachtige tentoonstelling te zien. Maar ook het museum op zich al een bezienswaardigheid, zoals je hieronder kunt zien. Gelukkig dat ik vroeg aanwezig was en als een van de eerste binnen, want het was druk, erg druk, maar de moeite waard.
Tentoonstelling 'gevaar & schoonheid-turner en de traditie van het sublieme'
Van 5 september 2015 tot en met 3 januari 2016 organiseren Museum de Fundatie in Zwolle en Rijksmuseum Twenthe in Enschede in samenwerking met Tate Britain de tentoonstelling ‘Gevaar & Schoonheid - Turner en de traditie van het sublieme’. Turner is voor Groot-Brittannië wat Rembrandt is voor Nederland. Zijn werk is alleen bij hoge uitzondering in ons land te zien. De dubbeltentoonstelling in Enschede en Zwolle presenteert ruim 50 schilderijen en aquarellen van Turner in de context van de Europese kunstgeschiedenis, van de late middeleeuwen tot nu, met werk van Aelbert Cuyp, Claude Lorrain, Gustave Courbet, Claude Monet, Ernst Ludwig Kirchner, Armando, Gerhard Richter en vele anderen.
aquarel
De invloed van Joseph Mallord William Turner (1775-1851), zoals hij voluit heette, reikt tot ver buiten zijn eigen land en tijd. Hij belichaamt het sublieme landschap, dat een revolutionaire visie op de natuur verbeeldde, waarin gevaar en schoonheid elkaar niet uitsluiten maar juist verstrengeld zijn. Turner, die zichzelf ooit liet vastbinden aan de mast van een schip in zwaar weer, bracht die overweldigende sensatie van de natuur het meest pregnant in beeld. Hij schilderde het verlammende geraas van een storm op zee, de adembenemende diepte van een ravijn en het verblindende licht van een vuurspuwende vulkaan.
The Prince of Orange, William III, Embarked, Sea with Blazing Wreck © Tate Britain, Londen
Wolken en water, collectie Museum de Fundatie The Eruption of the Souffrier Mountains
Er zijn maar weinig schilders die de kunstgeschiedenis zo hebben beïnvloed als William Turner. Ook dat wordt duidelijk in Enschede en Zwolle. Het Franse impressionisme van Claude Monet of het Nederlandse luminisme van Jan Toorop en Jan Sluijters, die de pure sensatie van licht probeerden vast te leggen met verf, is zonder Turner ondenkbaar. Kunstenaars die vandaag de dag bewust aansluiten bij de lijn die door Turner werd uitgezet, zijn Raquel Maulwurf en Eyal Gever. (foto’s hieronder)
‘Gevaar & Schoonheid - Turner en de traditie van het sublieme’ is een tweeluik, gepresenteerd op twee locaties. De werken zijn paarsgewijs verdeeld naar de vier elementen, die Turner met zijn werk expliciet bestudeerde, soms afzonderlijk en soms in hun interacties. De kunstwerken rond de elementen water en vuur zijn te zien in Museum de Fundatie, waarmee in Zwolle het zeegezicht centraal staat. In totaal bestaat de dubbeltentoonstelling uit meer dan 130 kunstwerken, zowel schilderijen, aquarellen en tekeningen als beeldhouwwerken, foto’s en licht- en video-installaties.
Naast de eigen collectie was er verder ook een foto tentoonstelling te bewonderen van Ellen Auerbach.
Een fotografische wereldreis
In nauwe samenwerking met de Akademie der Künste, Berlijn is vanaf 5 september een retrospectief van het fotografische werk te zien van Ellen Auerbach (Karlsruhe 1906 – New York 2003).
Ellen Auerbachs carrière als fotografe begon eind jaren twintig in Berlijn, waar ze les nam bij Bauhaus-fotograaf Walter Peterhans. Samen met Grete Stern richtte ze vervolgens studio “ringl + pit” op, die zich specialiseerde in reclame- en studiofoto’s. Dit was voor vrouwen toen nog buitengewoon geëmancipeerd. Voor de Jodin Ellen Auerbach (toen nog Ellen Rosenberg) werd Duitsland echter al snel te gevaarlijk. Kort nadat de nationaalsocialisten in 1933 de macht hadden gegrepen, emigreerde ze samen met haar latere echtgenoot Walter Auerbach eerst naar Palestina, waar ze een studio voor kinderfotografie begon, en later naar Engeland. Hier kon ze als fotografe geen vaste voet aan de grond krijgen. Tenslotte emigreerde ze naar de Verenigde Staten, waar ze in 2004 op 98-jarige leeftijd in haar New Yorkse woning overleed.
Tegelijkertijd met het werk van Auerbach toont Museum de Fundatie foto’s van de belangrijke Duitse fotografe Barbara Klemm, die Auerbach heeft herontdekt en er sterk toe heeft bijdragen dat Ellen Auerbachs foto’s tegenwoordig internationaal de aandacht krijgen die ze verdienen.
